maanantai 16. tammikuuta 2017

~laskuja~

~do tallatah kodih~ (kotiin tallaaminen)
~se piti miunki tehä, moamoj jälep pitäy tallata~
~late tallavui ligah~
~liga pihah tallavui~
~kävelöy talleroittsou lapsud~
~korvosev vettä vetäy, yskäsen halkuo purou~ (mikä se on.. kylyn kiuas)
~kuudamaine otsas kumoittau, teähtyöt tagaraivol talleroittau~
~ikä tallessa eletty~ (sanonta)
~jos soatih mustie sorsie kesällä nin se jo pantih talteh sitä vartej jotta sattuu paleltumah~ (sorsien rasvaa paleltumaan)
~villan leikkavutti talgohol~ (villan eli viljan, talkoiden vieraasta alkuperästä)
~meilä kiugua luajittih talgohoh~ (omilta kuulostavat talkoot)
~tallotah da mänöy tandareksi~ (maasta tantereeksi)
~salvettih niinkum pirtin salmot, siih peällä pantih jottei tallottais koirat~ (hautarakennelmien alkuperästä)
~talma puhassettih marjaveillä~ (talma=sammas, valkoinen lima)
~suuh talma tulou, ku kuivaa suun~
~kielez on talmoa, valgei on~
~suu talmoitui lapsel, pideä marjanheroa andoa~
~anna kum pikkusen issumma, talo tulou, ei auta tsuhokse mänentä~ (talo tulee=hyvä tulee, vrt. Suhonen)
~vieras kun tuli taloh nin ei sitä muiten alotettu pakinoa kun sanomat kysyttih talom puolesta~
~se moan haltie, se on olomassa kyllä~
~kel om moada da koti, se on talo~ (talolliset=maan omistajat, vrt. maattomat mökkiläiset)
~pöuryöu nin ei näy toista taluo~
~kyllä siin on talo päivänkämmenellä, lysti siit on eleä~
~piäni hiäruine oli ga, koume taloid oli~ (kolmen talon kylä)
~piäsköi kudaman taloin räystähäh peziä luadiu, ga se taloi eläy~
~opastuu elämäh talossa~ (talossa elämisen vieraudesta)
~mie pereidin toizeh taloh elämäh~
~terveh taloh~
~talossahan on pitämistä~
~taloim pidäjes pideä äijä tolkku olla peänahkas~
~meni kodavävykse da vai taloidu ruadau~
~taloihized roavod ei lopu~ (talon työt eivät lopu, vrt. loputtomat "palkkatyöt", orjatyöhön perustuvan kapitalismin alkuperästä)
~ta heän rupei konstuimah sitä, jotta pois kalmavväki ajetah~ (konstuimaan eli taikomaan)
~roa vai tarkembah, elä kiirehi~
~vai kaks kolme taloimpoigoa olloo heboniekkoa ajamas, sid kylgirahvas sanoo, bohatisto jo ajetah~ (kylkirahvas haukkuu talonpoikia pohatoiksi, vuosisatoja jatkuneesta eriarvoisuudesta syntynyt "sosialismi")
~suurjavoz moad annettih taloimpoijil, kel oli konnut~ (suurjaossa maat talonpojille eli vierassukuisten miesten jälkeläisille, vrt. maattomiksi jääneet oikeat suomalaiset)
~mim pyy pyytäy, ser rassas roatau~
~moankyndäjät talonpoigazet~ (vieras maankyntö, vieraat talonpojat)
~taloimbriha heittiiheze pahakse viinoa juomah~ (vieras viinanjuonti)
~talotoi moa on kylien väli~
~kylä taloitui, suureni~
~taltalla kaivetah loukkuo~
~taltalla dolbitah loukkoloi~
~loukon kaivettavu tautt on, levevyz on kielaz~
~kartoa ongurdau taldal~ (onkurtau eli kovertaa karttua)
~enne kuolendoa puutui nähtä pyhällän talttoi täl ilmal~ (pyhällän talttoi=ukonvaajoja)
~pyhälly tautan lykkeäy~ (lykkää taltan, vrt. salamaniskuista syntyneet vaajat)
~talujakse mene kylyh lapsien~ (saunaan taluttajaksi)
~lapsil pidäy kuzel talui, varatah~ (varatah eli pelkäävät pimeää)
~kielien taluj on, ei pie hänen aigah paista~
~talukas, sitä kun talutetah, hiihnasta vejetäh~ (poroa)
~eräs marjukohtu jeäv vie juuri käin talumatoi~
~vilulla emmä lasta talu~ (lasta saunaan, pakkasella)
~pidää talua lapsi kylyh~
~pidäy hevol taluo laps skolah, lund on äjjy~ (vieraat skoulut, vieraat skoulumatkat, vieneet monen lapsen hengen)
~laps ullos taluta, katso ullostuttau~
~pitkä se on talven selkä~ (talvenselkä=tammikuulle sattuvat lumipyryt)
~tuulenajjad on nygöi, talvenselgy onhai~
~talvenselläd on, opittelou nuorii miehii~ (talvi opettaa)
~konza talvenou~
~seä talvevui~
~ilmu talvevui~
~talvi tulou taponeh~
~ikäh myö verkkuo pitimä, talvella rysöä~
~talvella siitä poahettih niitä~ (paahdettiin petäjänkuoria, omat talviruuat)
~kun se talvi rupesi tulomah, nin ne lähettih suurissa parvissa ta ne eännettih siitä niin hirviestä, jouttsenet ta hanhet~
~siinä lässä talvie pyyvetäh~ (lähellä talvea, lintuja)
~oli sientä suurek korvot kul läksimä talvella~
~kontokkilaiset vaim matikkoa talvella pyvvettih~
~pakkaisseä valittih särentäseäksi~ (tervaspuiden särkemiseen)
~oli miula talveksi survottuo buolamarjoa~
~mussat pengeret seizotah, raista tulou da vettä tulou~ (seisovat ukkospilvet, tietää rakeita, yhdistetään lumiseen talveen)
~talvie piämmä, kezeä lopetamma~
~talvella purgua, kezällä vihmaa~ (tietää kuunkehä)
~ei kezä lämbimättä mäne, eigo talvi pakkazetta~
~tämä oli poigatalvi, ga konza tulloo aigatalvi~
~seä on kui talveh päi~
~pordoma on valgie talvella, hännän nokkan om musta~ (portoma eli kärppä)
~talvell om pimiet yöt~
~mi keziä, se talvie~
~ei tule talvi suuritta suvitta, kezä pitkittä pohjazitta~
~tänä talven ikkunad ei jiäz oldu~ (jokainen talvi erilainen)
~talveksi typitäh poazut, sid vilu ei tule~
~lumetoi talvi~
~algutalvez oli pakkaized~
~yhtes talves menöö mondu pinoo halgoo~

(lähe: karjalan kielen sanakirja osa 6)