sunnuntai 22. tammikuuta 2017

~laskuja~

~meni valgiel tanhuol, pihamuah~ (valkea tanhut=halkosuoja, vaja, tanhut=karjasuoja)
~valgei tanhud on lämmän tanhuon bokaz~ (lämpimän tanhuen kyljessä)
~valgiez tanhoaz pietäh regilöi, halgoloi~
~peräveräj om pihan da valgien tanhoan välil~
~nuorizot tanhutah kizatah~ (vrt. jalkinetta tarkoittavat tanhu-sanat)
~mygr on tanhunnuh, ylitsi pelloz vedänyh kartohkoa~
~tahnuthardii ziivattoi kattsou, kenen luubiu häi hyvin, sid villad om myödykavaizin~ (vieraat ziivatat eli lehmät, vieraat tanhuenhaltijat)
~kazii ei pie potkie, sit tanhuthardii suuttuu~
~tahnutsildu, kaks selgeä da peäl lahkod~ (tanhuen lattiasta)
~late tanizou kizatez~
~häi pagizoo muga harvazeh tankkahuu~ (vrt. tankata)
~tankuttau pagizou harvazeh~
~lämmin on tandarella tuossa heinikössä moata~
~talluad lumen, juustuu lumi, lienöö tannar~ (tanner-sanan alkuperää, lienee=lainasana)
~mäntypuu mäjellä kasvo, tasalatva tanterella~
~puhalla puhtahasta hengestäs toratanner~ (toratantereet)
~ei olla loitton, pihatanderil ollah~
~lumet tandereks tallatah puuloin tukkuh pannez~
~kuival tanderel täz voibi tuulattoa~ (vrt. tuulettaa)
~läkkä vieremmo tanderele muata kodvazekse~ (vierähtää maata, oma eli kiireetön elämä)
~piha tannerzuu käveltez~
~lumi tannerzuu märräl, lehten korgevuol nouzou~ (nousee reen lehtipajun korkeudelle)
~poro tannertau, jäkälät talloau~
~mie arvelij jotta hirvet siin ollah tannerrettu~
~toas ol lapset tannerrettu~
~ei pidäis pelvasta tannerdoa, ei peäze nouzemah taimenet~
~moa tannerdui koveni~ (tanner=kova maa)
~tanderoitti moan kaiken kylmi~
~muga on kylmänyh, kai hambahat tantettaa~
~tantsakko puu~ (tanakka)
~tanssie punelehtaa~
~tansuloih menen ehtäl~ (ehtäl eli ehtoolla)
~tytöt tontsuijah~ (lainasana tanssia)
~ota oppi viisahista, tapa muista taitavista~
~tanhuon sian muutat, a taboa ed muuta~
~ei tsomal rozal voida syyvä, taboi kois tarvitah~ (rozalla eli kasvoilla)
~yksii sizäreksii nämäd ollah, yhtemmoizet taval~
~kui kattsou, muga roadau, oman tavan vastah~
~talvi tulou taponeh~
~talvi tapah näyttäy~
~ei talvi tavoittah mäne~
~suutut kui hyvin, siid ed varoa ni kolmie jänöidä~ (pyhinä pidetyt jänöt)
~männehen talvine~
~talvizel seäl pane peäl soboa enämbi, g ed moanivu~
~talvine pyydö~
~se on yksitalviine regi, vaste on yksi talvi ajettu~
~talviin ilmu~
~talvinuottoa rahotah~
~talvi da syyznuotal pietäh olginuoroa~
~mi vuozii täm olloo, gu talvinuotalgi vähä saahah kalaa~ (vieraat nuotat=vieras kalojen sukupuutto)
~talvinuottoa pyytäh jiäz alatsi~
~talviorava om puhas~ (puhas eli harmaa)
~talvorau~ (orau eli orava)
~talvipuoles seäd vilustuu~
~talvipäiv on lyhyd, ei soa ehtie ni midä~
~talvipäiväd om pimied~
~ka näin talvipäivinähän ne kävi päiväkesrässä toisieh luona~
~uuzi pidäy olla talvireikse, ajoreikse~
~talviregi pidäv olla luja~
~talvireg on lujembi kezäregie~
~talvireboi om puhtaz, vill on suorei, a kezäl on töpäkkö villu, klakkuloil~ (talvi ja kesärevot)
~seä talvistui vilustih~ (vilustih eli kylmeni, pakastui)
~nygöi on talviseä muinai, eigo kastuta, eigo vil ole~ (muinainen talvisää, vrt. mulloinen=viimevuotinen)
~pimei on talvitaivaz, kuudaman valgei k ei olle yöl~
~kajoz on gu talvitaivaz~
~tarkittoa kui talvitaivoin teähti~ (vrt. tuikkii)
~talvitietsi tulimmo deädy myö~
~talvitiets ajoimmo, ojjendav äjjän~ (ojentaa eli oikaisee)
~talvitedri puutui, ammuin tagampäi~ (selkään ampuvat "metsästäjät", tuliaseet=raukkojen aseita)
~kun kesällä lähettih talvitietä myöten, no järvihän sielä tulou vastah~ (nii-i)
~sid muah mennäh, mättähil, talvitiloil~ (kyyt)
~veneh pidäy talvitiloil nostua~
~siin on kesä i talvi, pane kumpaseh katsot~ (ei väliä)
~sium paginoiz ei ole kezeä ni talvie~ (ei järkeä)
~korpin suus ei ole keziä eigä talvie~
~varoin suuz e ole keziä ni talvie~ (variksen, yhenlaisia läpi vuoden)
~ei ole kezeä ni talvie, viluu ni lämmeä~ (ei mitään, omat sanonnat=omista asioista)
~ilm on talvelleh~
~kezäaig on lyhyd aigu, a talvaigu om pitky~
~lamiekse painoi talviene ajjan~ (talvienen eli lumi)
~puu puhlistuu koadahuu, mötkistyy~
~talviaine tuli, jo lundu panou~ (talviainen eli talvi)
~talvihägär om puuloiz jeänkarvaine, silizöv vai~ (häkärä eli kuura, lainasanoja molemmat)
~talvijallatsi pidäv olla vällembäine~ (jallatsi eli jalkine)
~kevädjeäh roih pore, talvijeäh vana~ (poreet ja vanat)
~kezäjänöidy ni syvv ei soa, syyzjänöi on kaikis paraz~ (kesäeläinten pyhyydestä, lisääntymisen aika, nykyään autojen alle jäämisen)
~talvikengäd välläh laitah~ (jotta mahtuu sukkia)
~kezäkindahad on ahtahembat talvikindahii, kezäl ei alastu pie~ (pidetä)
~kurih kisattih talvella, se oli talvikisoa~
~talvilinnuz roih hyveä lihoa~
~talvimekko on voatan kel, kezämekko voatatoi~ (mekko eli naisen lyhyt talvitakki)
~talvini päivä illaksi pyörähtäy~
~kezätsi on äjjy matkoa, a talvitsi on oigiembi~
~talvitsigo tulitto~ (talvitsi eli talvitietä)
~talvyö om pitkä moata~
~talvuine tulou, peäzöy miez elon sualeheh~ (perinteinen talvimetsästys, vrt. suksien myöhäinen alkuperä, mitäpä ennen suksia, lumikengätkö)
~tammez on oksat tazanazet, joga oksaz omenoni, joga omenoiz on kuldapyöröi~
~tämä on tammez laittu stola~ (stola eli tuoli)
~tammine labiene~
~tammizet putsit~
~tamburnieglal kirjutettih käzipaikkua, hurstizen reunua da pyhkimen nokkua~
~astuo tamputtoa laps latetta myö~
~katso jo astuo tamputtaa~ (lapsi)
~tambuurahazim pezo~ (ampiaisen, vokaaleilla alkavien sanojen alkuperästä)
~häi rubei minuh käzin tulemah, ga tanahutin~ (itsen-puolustus)
~tanakko ilmu~ (kirkas)
~rein tanakoitin, däriet paivut panin~
~tanakoitt ilman, pilvet kavottih~
~tanaldavanal juured ollah vastakkah kui kondienkäbäläized~ (maariankämmekällä eli kontionkämmekällä, oma kontio korvattu vieraalla maarialla, valehteluun erikoistuneet "kristityt")
~aja hillembä, ei muga tanauta~

(lähe: karjalan kielen sanakirja osa 6)