lauantai 13. toukokuuta 2017

~laskuja~

~toinetaloi yhtez meän kel nuottoa pyytäh~ (toinetaloi eli naapuri, harva-asutus)
~kadajasta doiniekkua luajittih~ (toiniekkaa eli lypsykielua, vieraat lypsyt, vieraat kiulut)
~tämmösellä seällä ei pijä pirtiss istuo, muuta kun toinnu ulkotöillä~
~pitän aigua olin kibie, ka nyd olen tuassen toindut~ (tointunut eli toipunut)
~magai, magai dai toindui~
~toibui kodih päi, oli yöksyksis~ (eksyksissä, päivällä ei voi eksyä)
~virui toivui, nygöi on tänne päi~ (tänne päin eli paranemaan päin, vrt. tänilmainen)
~pään iskin dääh, kodvan en voinuh toibua~
~taivaz toivuu~ (toipuu eli kirkastuu)
~toizeks on ahvenenkudu~
~toizenilmane tila, miittune ollou~ (tänilmainen ja toisenilmainen)
~toizenilmaine eloz on tiedämätöi~
~teä on toizenilmaizeh nähte ku kaste heinäm peäz el aigu mejjän~
~elän vai ku kädehizeh~ (päivä kerrallaan)
~toas jouttsenet tullah~ (omat vuodenvaihteet)
~kondie nouzi kahel jallal da siit putkahtih lähti toizielpäi~ (uhkaus ja perääntyminen)
~yksielpäi mäni, toizielpäi tuli~
~ei tulluh yhtä jälgie myö, kuz mäni~
~akka on toisillah~ (raskaana)
~toisin toisessa talossa, ei niinkuin emosen koissa~ (emon koti)
~purhistas seä, toizin keänäh, pilvesteleh~
~silloi häi sanoi mugalei, a nygöi pagizoo toizin~ (takinkääntäjiä paheksutaan, vrt. "poliitikot")
~toisinah koko maksa on silie, siitä on kaunis kesä~ (hauen maksa)
~ta siitä teältä toisoaltapäin toas oli Akollahesta, Tetriniemestä, Miinoasta soate oli, niitä vierahie~ (oma maailma=pieni, omin voimin liikuttu)
~toizuallapäin yhtiäldä päin sohka i toizialda päin sohka~ (majaa tehtäessä, tverin-karjalassa)
~toissivuodena do olima, ei ollun se mulloi~ (mulloi=viime vuonna)
~sendäihäi se nukutti tossupeän, vihmu tulemaz oli~ (toissapäivänä)
~siitä toiss iltana ku tultih samall aijalla, toas tuukuttau~ (iltaisin tuukuttavat pöllöt, yöeläimiä)
~päivityksie lehel pezin, ga hyvä rodih toissapeän~
~hallam pidähyy kukat rädmistytäh, tossupeän jo ollah rädmäköt~ (toisena päivänä eli seuraavana päivänä, vrt. toissapäivänä)
~päivänlasku ruskottau, tossupeän vihmuu~
~eihäi päiväd ole piällei, jällei ollah~
~tosa meni, ei tänne tulluh~ (toisaalle)
~emä hos kui tostutteli, vagaili poigoa, g ei tostanuhez~
~duomah ku libuu, sid aivin juou~
~nu olet aiga öblöi, ni sidä et tostai kyzymäh~ (et älynnyt kysyä)
~enzimäi duumaitsin lähtie, ga toissuin~
~vihmui, vihmui, ga toistui Jumala, i pouvistih~
~kirjain ei doidinuh, ku adresis sevoin~ (vieraat kirjeet, vieraat osoitteet, omat asuinpaikat=omien teiden varsilla=osoitteettomia)
~tulkoa toittsi käymäh meäl luo~
~mänkyä tervehenä, tulkua toittsi~
~toittsi käygee~ (käymään kutsuminen)
~toittsi on erähänny kezänny enämbi~ (karpaloita)
~toitsi vuotat päivännouzuu ku äjjeä päiveä roon~ (äijä päivän eli pääsiäisen taustalla päivän palvontaa, päivä=jumalaisista vanhin, alkuperäinen luojahenki)
~tuulov äjjäl, toits ei tuule parahikse~
~nuotan vedäjez sellyznuoru katkenou toitsi~
~kajoksesta vihmuu kaikem päivän, sekehestä silloin toittsi~
~a voibi syvvä patsoin ker, silloi toittsi sienen ker~
~meilä piettih vakka keässä vai~ (vakka kädessä, kylvettäessä)
~seä muutteleh, toitts on vihmu, toitts om poudu~
~tulgua meilä toittsi kuni vielä oletta viässä~ (väessä eli voimissa)
~toittsi lähemmä siun ke Sominah pedrulla~ (petralla ajajat, vienan karjala)
~toittsenakse kattau sen loukkoh~ (näätä, kattaa maan loukkoon saaliin)
~vihm on toiveiz, pilvesteleh~ (toiveissa=tulossa, luvassa)
~hänen toivoloi en usso~ (toivoloi eli lupauksia)
~omah toivon söi~ (söi toivonsa, vrt. lainasana petti, betray)
~häi pidi toivon~ (vrt. lainasana lupaus)
~ei omoa toivuo soannuh, ei sanalleh olluh~
~toivossa on hyvä eleä~
~sini toivuo, kuni henki ryntähissä~
~miul oli luja toivo~ (olin varma asiasta)
~pidi miuh toivon~ (piti toivoa, luotti minuun)
~hänen toivondu meni tyhjäkse~
~Vetehisen toivopoika~ (vetehiselle luvattu poika)
~todes sai toivoksen, min toivotti, sen sai~
~jogahine toivotaksendelou hyvytty omil lapsil~
~toivottelen vihmoa~
~pahah näh ei ni ken toivotelte~ (toivo-sanan merkityksiä, taikuuteen ja tulevaan liittyvä sana)
~min toivoi, sen roadoi~ (lupasi)
~ei metsässä pie ni suutkaltah ittsieh tai muita pahalla toivottoa~ (metsä=pyhä paikka)
~hyvöä osoa toivotettih~
~hyveä toivotin itselleni unda myö~
~toivotti pakaista tulovaksi yöksi~ (toivotti eli ennusti)
~pahoa toivottoa tämä uni~ (toivottaa eli tietää)
~taivas toivottav vihmoa, pilvie nouzou~
~uni ei hyveä toivotannuh mennyd yön, vai mene tiddä uniloi, doga yödy näid~ (joka yö eri unet, ei pidä uskoa sokeasti)
~ei männym päisin hänen toivotus~ (toivotus eli ennustus)
~toivuksiz on, peäzöy virumaz~ (toivuksissa eli toipumassa)
~mie siul hyveä toivon~ (hyvän toivominen)
~k et hyvytty toivone, g älä ni pahuttu~ (keskitie)
~häi toivov ittsiedäh lijjan korgiel~
~em mie malta ni kui toivuo vierasta azetta~ (oudoksutut vieraat asiat, oma elämä=omiin asioihin keskittymistä)

(lähe: karjalan kielen sanakirja osa 6)