sunnuntai 6. elokuuta 2017

~laskuja~

~lapset tsilputah toppoa, veitset käiz on~ (paheksuen, veitsi=aikuisten esine)
~kevätjeä tsiltsettäy~
~seppälindu tagoo tsiltsetteä~ (vieraat seppälinnut, omat tsiltsut)
~tsiluu tsiltsettäy laps elostahez~ (elostaa=leikkiä)
~vezi tsiltsetteä ojazes, virdoaa vähäzel~
~pagizoo laps tsiltsetteä~ (jokeltaa)
~jiälöin tsilu kuuluu~
~laps tsiluloil elostau~ (leikkii kulkusilla)
~tämän vassan tsilvimmä, sivomma nuorazilla~ (tsilvimme eli riivimme vastan)
~nuotamperäizeh pannah tsingat sellyksez da sellykseh, stobi verkk olis hoaralleh~ (tsinka=haarakas tukipuu, pihti)
~viis tsingoa on talvinuotaz, kolme tsingoa on kezänuotaz~
~tsinkka igenet puhaldau~ (keripukki)
~hauvid ollah tsingautumas, pidäy ottua pois~ (tsinkautumassa=kuivumassa ahavassa)
~verkkuo ei pijä kovoan tsinkittöä, ei puututa kalat~ (kiristää / kutoa liian tiukaksi)
~päivy tsinkottav ikkunah, nouzendaig oliz~
~vihmui tsibavutti~
~tsiberöd rodih nämät povval~ (pienet ja kuivat marjat, sateettomat poutakesät)
~pikoi pikkarazet tsiberözet marjat~
~vihmuu tsipettäy~
~vähäzen vettä rävähytti, tsipetti~
~do tsipettää, vihmumah rubieu~
~et tual kastu, tsipettäy pikoi vähäzel~ (sadetta kuvailevat sanat)
~vihmuu tsipettäy, sit tulou vihmu~
~kävellä tsipettäy sakieseh, harvah ken käveli se lotkuttau~ (kävelyä kuvailevat sanat)
~keikkuu tsipi rantakivellä~
~tsibilindu~ (rantasipi)
~no sillä on kepie jalka, se niim poikkoseh juossa tsipitti~ (vrt. Poikolainen)
~tsiboidu lujah on nygöi, ojah nouzou~ (ojaan nousevia pikkukaloja, kalojen määrästä ennen vesistöt tuhonnutta "maataloutta")
~patasen kirvotin keästäni ta ihan mäni tsiprusiksi~ (omat savipadat)
~katso ku tsipsateleh vedeh, siived riäpsiäy~ (pääsky, peseytyy vedessä vai lentää veden pinnassa)
~on lambi tyyni, vai tsipsahtellahes särgized~
~eräz reäpöi vie veem peäl tsipsahtoa hyppeää~ (rääpöi eli muikku)
~vien tsipseh kuuluu~
~tulou tsipsu, päivä paistau~ (tsipsu=suojalumi, lumisohjo)
~kun heittäy tsipsum, tulou riivanneh~
~hankini on aivan tsipsuna~
~keveäl on lumen tsipsu~ (tsipsun aika)
~tsipsu on illaz lähtie ajamah, anna vähäzen jähmöitteä~ (jähmöittää hangen, yöpakkanen)
~enzimäi on kova hangi, päivysydämel gu sulaa sit tuloo sipsu~
~päivä sipsuou lumen~
~huhtikuussa savotiu tsipsuttamah~ (huhtikuu=sipsukuu, pohjoisessa kuukaudet kuukauden jäljessä (kevät) / kuukauden edellä (syksy), vrt. omituiset luontoyhteydestä irrotetut "kalenterikuut")
~tsirahti, avaudu päiväne~ (pilkahti)
~päivänrandaine jo tsirahti, terväh nouzoo~
~katso päivä syöttäi tsirahtih, om päivä vanhembi savuo~ (päivä vanhempi savua)
~pilven välis päiväine tsirahtih~ (pilkahti)
~päivy tsirahtih nouzi~ (päivän elämää)
~laps itkemäh tsirahtih~
~laps kirgai tsirahtih~
~deä tsirahtih halgei~
~tän yön vai tyyni rodineh, ga vez on kyps, vai tsirahtoakseh kylmeä~ (vesi kypsä jäätymään, syksyn ajanmittoja)
~nenga tsirahuttelou, päiviä kualattelou, ga sit pidäz vihmuo~
~päiveä tsirahuttoa paistoa~
~läkkie sobie tsiraimah~ (yhdessä pyykkääminen)
~tsirakko päivy~ (kirkas, lämmin)
~tsirakaste pastau päiveä~
~tsirakka eäni ei loitos kuulu~ (tsirakka eli kimeä)
~korentoini lentäy i tsirajau~
~porrin tsirajau ku ahissad ruoppahah~ (porrin eli kärppä)
~vieno iänine tsirajau~
~moized on tsirennät päiväpaissot, kai peänahka katkieloo~ (helteellä)
~ylen tsirenny tulou keskipeän aigah~ (keskipäivän aikaan, p-ää, p-äi-vä, molemmat sanat sisältävät jälleensyntyvää sielua tarkoittavan ää / äi-sanan)
~tsirennäd laimmo tänäpäi, keitimpiiroad~ (paistetut ruuat)
~vezi tsirettäy päivypastuo vaste~ (kimmeltää)
~tsirkune tsirettäu~ (sirkkunen eli varpunen)
~tsirka tsirettäu~ (heinäsirkka)
~tsirevyi päiveä paistamah~
~päivy tsirevyi jeävih pilvez~
~kukoinvarb on tsirhakko, käin koskematoi~ (metsäruusu)
~siiloi on kazvai tsirhakko, poltau kätty~ (nokkonen)
~tukat ollah tsirhalleh, kun kylystä tullah~ (pörhöllään)
~elä tsirhua, lattieh kirbuou kegälehet~
~midä aiven tsirhuat tulen ker~ (tsirhuat eli touhuat, pyhä tuli)
~ahven selgäsugahat tsirhissytti~
~tuulemah tsihristih~ (yltyi)
~vihmumah tsihtistih, kolme nelli päiveä aivin vihmuu~
~tuuli moah piroitteloo jyvii~
~tuulemah tsirhistyi pilvennenäs~

(lähe: karjalan kielen sanakirja osa 6)